Boğaziçi Üniversitesi Albert Long Hall Klasik Müzik Etkinlikleri

BOHUSLAV MARTINU (1890-1959)

Çek besteci ve keman virtüozu Martinu, bir köy kilisesindeki saat bekçisinin oğlu olarak dünyaya gelmiş, on yaşında ilk bestesini yazmış, onbeş yaşında ilk resitalini vermiştir. Prag Konservatuvarında eğitim gördükten sonra Paris’de uzun süre Roussel ile çalışmıştır. 1940’ta Almanların Paris’i işgali üzerine önce Portekiz’e kaçıp sonra da Amerika’ya göç etmiştir. 1953’te Nis’e yerleşmiş, 1956’da Roma Amerikan Akademisine profesör olmuş ve 1959’da İsviçre’de ölmüştür. Bir çok senfonisi, oda müziği ve operalarıyla üretken bir besteci olan

Martinu, bu triosunu 1944´te Amerika’da yazmış. Hemen her yapıtında olduğu gibi bunda da yurt özlemi, Çek folklorünün renkleri içindeki ağırlığını korur. Özellikle ikinci bölümde kendine özgü saf, çocuksu hayalleriyle Bohemya dağlarının görkemini resimlemiştir.

ROBERT SCHUMANN (1810-1856)

Romantiklerin en romantiği" olarak tanımlanan Robert Schumann, müziğinde romantizm öğelerinin tümünü duyurmuştur: Özel dünyasındaki iniş çıkışlar, Clara'ya aşkı, kendini Ren Nehrine atması ve bir akıl hastanesindeki acıklı ölümüyle tipik bir romantik sanatçının özelliklerini sergiler. Öznel anlatımı, düş gücü, piyanonun olanaklarını kullanması, orkestra paletinin zenginliği, simgeleri ve betimleyici özelliği ile romantizmin hem ince duyarlılığını hem de ele avuca sığmayan fırtınasını duyurmuştur. Robert Schumann, besteciliğinin yanısıra usta bir piyanist, orkestra şefi ve müzik eleştirmenidir. Almanya'nın Saksonya bölgesinde Zwickau'da dünyaya gelir. Yazar olan babasından edebiyat yönünde etkilenir. İlkokul yıllarında piyanoya yeteneğini kanıtlamış ve ilk bestelerini yazmaya başlamıştır. Babası öldükten sonra annesinin isteği üzerine Leipzig Üniversitesi'ne hukuk okumaya gider. Aynı zamanda ünlü piyano öğretmeni Friedrich Wieck'den piyano dersleri almaya ve onun evinde yaşamaya başlar. İyi bir piyanist olmayı aklına koyduğundan hukuku bırakıp müziğe yönlenmesi için annesinin onayını ister. Bu arada sağ elinin dördüncü parmağındaki bir sorun yüzünden piyanistlikten vazgeçer, bestecilik ve yazarlıkta yoğunlaşır. Wieck'in o sırada 16 yaşına gelen kızı Clara'ya aşık olur. Bütün engelleri yenip onunla evlenir evlenmez de besteciliğinde büyük aşamalar kaydeder. 1840 yılının mutluluk ürünü olarak sayısı 150'yi bulan şarkı besteler. Bunlardan bazıları yine kişisel yaşamından kaynaklanan simgeleri içerir. Clara'yı anlatan "Bir Kadının Yaşamı ve Aşkı" başlıklı lied dizisini ve kendi aşkını anlatan "Bir Şairin Aşkı" adlı lied dizisini yazar. 1841 Schumann'ın daha büyük yapıdaki çalışmalarının, senfonilerinin yılıdır. 1842, oda müziği yılı olur. Bu sıralarda Clara ünlü bir piyanist olarak konser turnelerini sürdürmekte, Schumann ise onun gölgesinde kalmanın alınganlığını yaşamaktadır. Clara ile birlikte gitmektense evde kalıp beste yapacağını söyler, oysa yalnız kaldığı zaman büyük bunalımlar yaşar. Clara'nın Rusya'daki uzun turnesine katılır. Bu gezi sonucu ağır bir bunalıma girer, buhranlar geçirir. 1844'de daha huzurlu bir ortam bulmak için sekiz çocuklarıyla birlikte Dresden'e taşınırlar ve beş yıl orada yaşarlar. Clara, kocasını tedavi ettirtmek ve onun besteciliğini ilerletmek için uğraşmaktadır. 1845'in sonunda bestecinin kendisi için yazdığı piyano konçertosunun ilk seslendirisini yapar. Schumann, 1849'da orkestra şefi olarak Düsseldorf'dan çağrı alır. 1850'nin Eylül ayında Düsseldorf'a taşınırlar. İlk aylar Schumann için çok verimlidir: Çello konçertosu ve Ren Senfonisi gibi başyapıtlar ortaya çıkar. Ancak şef olarak çalışmalarını savruk bulan yönetim, orkestra ve koro üyelerinin kendisinden hoşnut olmadıklarını bildirir. Bu arada giderek ağırlaşan bunalımı görevini sürdürmesini engeller. 1854'de sanrılar başlar. Şubat ayında kendini Düsseldorf'daki bir köprüden Ren nehrine atarak intihara kalkışır. Kurtarıldıktan sonra Bonn yakınlarında bir akıl hastanesine kaldırılır ve yaşamının son iki buçuk yılını orada geçirir. Sonraları Clara'yı da, yakın dostları Brahms ve Joachim'i de tanıyamaz. Schumann, 29 Temmuz 1856 Endenich'deki hastanede ölür.

CARL REINECKE (1824-1910)

Alman piyanist, kemancı, besteci, orkestra şefi ve pedagog. Babasıyla ilk müzik derslerine başlamış, öncelikle kemancılığıyla öne çıkmış, ardından kendini piyanistliğe adamış ve uluslararası ün yapmış. Kopenhag sarayında piyanist olmuş. Almanya’nın bir çok kentinde öğretmenlik yaptıktan sonra Leipzig’e yerleşmiş. Gewandhaus orkestrasının şefi olmuş. Ve konservatuvarda piyano profesörlüğü yapmış. Beş operası, oratoryo, kantat, senfoni ve piyano konçertoları var. Pekçok oda müziği yapıtı ve piyano parçasının yanında 40 kadar başka bestecinin piyano konçertosuna kadanz bestelemiş.

CARL MARIA VON WEBER (1786-1826)

Erken romantiklerden biri olan Alman besteci Carl Maria von Weber, Beethoven’in çağdaşıdır. Babası müzik direktörü ve annesi şarkıcıdır. Çocukluğu sürekli kentten kente göçlerle geçmiştir. Dört yaşında müziğe başlamış, sonradan Michael Haydn’ın öğrencisi olmuştur. Ondört yaşında bir opera, birçok missa ve piyano parçası bestelemiştir. Ebu Hasan, Der Freischütz ve Oberon gibi operalarıyla çağında çok popüler olmuştur. Halk ezgilerini büyük çaplı yapıtlara uyarlamadaki ustalığıyla Wagner gibi kendinden sonraki bestecilere yol açmıştır. Orkestra yazısında her bir çalgı gurubunun ruhuna hitab edişi, piyano yazısında kullandığı teknik buluşlar, Chopin, Liszt ve Berlioz’u etkilemiştir.

Flüt, viyolonsel ve piyano için Trio’sunu 1817-19 arasında bestelediği sanılmaktadır. 25.Temmuz 1819’da eser ilk kez küçük bir ev konserinde Lois Spohr’un dahil olduğu bir trio tarfından seslendirildiği bilinmektedir.
Başlangıçtaki tema bir şarkıya gitarla eşlik eder gibidir. Özellikle Flütün alt seslerdeki sıcak tınısı, ardından çellonun şarkı söylercesine yorumu hayret verici bir ustalıkla işlenmiştir. Klasik Sonat modeli ile bağdaşmayan yapıda küçük bölümlerin, motiflerle, tınılarla birbirine bağlanması ilginçtir.